Xăng E10 Phổ Cập: Doanh Nghiệp Lo Ngại Hao Hụt, Cơ Quan Quản Lý Khẳng Định "Đã Chậm" So Với Thế Giới

Việc hai "ông lớn" xăng dầu PVOIL và Petrolimex đồng loạt thông báo dừng bán xăng RON 95 khoáng và chuyển sang xăng E10 từ giữa tháng 5 đã dấy lên những lo ngại trong cộng đồng doanh nghiệp vận tải và người tiêu dùng. Tuy nhiên, đại diện Bộ Công Thương khẳng định lộ trình này đã chậm hơn nhiều so với xu hướng quốc tế.

Lo Ngại Từ Phía Doanh Nghiệp Và Người Tiêu Dùng

Quyết định chuyển đổi sang xăng E10 của PVOIL và Petrolimex, hai trong số những nhà phân phối xăng dầu lớn nhất cả nước, đã tạo ra một làn sóng quan ngại đáng kể. Theo thông báo, từ ngày 15/5, PVOIL sẽ ngừng bán xăng khoáng RON 95 tại toàn bộ 988 cửa hàng bán lẻ của mình và thay thế bằng xăng E10 RON 95, một loại nhiên liệu được pha trộn 10% cồn Ethanol với xăng khoáng RON 95. Tương tự, Petrolimex cũng đưa ra thông báo tương tự, bắt đầu từ ngày 20/5.

Phản ứng ban đầu từ một số doanh nghiệp sử dụng nhiên liệu này cho thấy những lo ngại là có cơ sở. Đại diện Công ty TNHH Du lịch Visun, một trong những khách hàng tiên phong trải nghiệm xăng E10 RON 95, chia sẻ rằng qua quá trình theo dõi, mức độ hao hụt nhiên liệu của loại xăng này có thể lên tới 20% so với xăng khoáng. Thêm vào đó, trải nghiệm vận hành cho thấy sự ổn định của động cơ có xu hướng kém đi. Doanh nghiệp này cũng cho biết họ đang dần chuyển đổi sang sử dụng xe điện và xe chạy dầu, nên việc ưu tiên sử dụng xăng E10 không còn là mối quan tâm hàng đầu.

Tâm lý của không ít người dân vẫn muốn được lựa chọn loại xăng sử dụng, thay vì chỉ dùng xăng E10

Anh Nguyễn Lê Minh, chủ một hãng vận tải hàng hóa, nhấn mạnh một đặc tính quan trọng của ethanol là khả năng hút ẩm từ môi trường. Điều này khiến xăng E10 trở nên nhạy cảm hơn nếu không được sử dụng thường xuyên. Đối với các phương tiện hoạt động liên tục hàng ngày, vấn đề này có thể không gây ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, đối với xe cá nhân, xe ít di chuyển hoặc có thói quen để xe "nghỉ" nhiều ngày, xăng E10 tồn đọng trong bình có thể bị ảnh hưởng bởi độ ẩm không khí, làm giảm chất lượng nhiên liệu. Điều này có thể dẫn đến những nhầm lẫn về lỗi kỹ thuật, trong khi nguyên nhân thực sự lại nằm ở cách sử dụng nhiên liệu.

Anh Nguyễn Văn Hiếu, quản lý hãng xe khách Hào Hương hoạt động trên tuyến Thanh Hóa – Hà Nội, với khoảng 50 xe Xpander chạy xăng đang làm nhiệm vụ trung chuyển, cũng bày tỏ sự quan ngại. Mặc dù chưa có đánh giá cụ thể về mức độ hao hụt hay tác động đến chất lượng máy móc, anh cho rằng đây là vấn đề đáng lưu tâm, đặc biệt khi loại xăng này dần được phổ cập và thay thế hoàn toàn xăng khoáng trong tương lai. Những yếu tố ảnh hưởng đến vận hành và lợi nhuận là điều không thể bỏ qua.

Bên cạnh đó, không ít người tiêu dùng mong muốn có sự lựa chọn linh hoạt hơn. Chị Ngân Tuyền (Long Biên, Hà Nội) bày tỏ quan điểm rằng nên duy trì song song cả hai loại xăng RON 95 và E10 để người dân có quyền tự quyết định loại nhiên liệu phù hợp với nhu cầu của mình. Chị cho biết sẽ tạm thời chưa đổ xăng tại các trạm của PVOIL để theo dõi thêm diễn biến thị trường.

Quan Điểm Từ Cơ Quan Quản Lý: "Đã Chậm" So Với Thế Giới

Trái ngược với những lo ngại từ phía người tiêu dùng và một số doanh nghiệp, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Cục TTTN - Bộ Công Thương), khẳng định rằng việc Việt Nam chuyển đổi sang sử dụng xăng E10 ở thời điểm này là "đã chậm". Bà nhấn mạnh rằng nhiều quốc gia trên thế giới như Philippines, Thái Lan, Mỹ và các nước châu Âu đã sử dụng xăng E10 từ rất lâu và hiện nay đang dần chuyển sang sử dụng E15.

Theo bà Hiền, qua quá trình đánh giá và theo dõi thực tế thị trường, cũng như lắng nghe phản hồi từ các doanh nghiệp đầu mối và người tiêu dùng đã sử dụng xăng E10, nhìn chung đều có những phản hồi tích cực. Bà cũng thừa nhận rằng tâm lý lo ngại khi tiếp cận một sản phẩm mới là điều dễ hiểu và phổ biến.

Bà Hiền cũng chỉ ra rằng PVOIL và Petrolimex đã bắt đầu bán thử nghiệm xăng E10 từ năm ngoái và cho đến nay vẫn chưa ghi nhận bất kỳ vấn đề nghiêm trọng nào liên quan đến chất lượng nhiên liệu. Quan trọng hơn, trước khi đưa ra thị trường, loại xăng này đã trải qua quá trình kiểm nghiệm chất lượng và đánh giá khoa học kỹ lưỡng. Bà khẳng định rằng người dân và doanh nghiệp hoàn toàn có thể yên tâm khi sử dụng, bởi mọi sản phẩm được phổ biến trên thị trường đều phải tuân thủ các quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật, trong đó có tiêu chuẩn mới được Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành gần đây.

Tuy nhiên, bà Hiền cũng thừa nhận rằng lộ trình chuyển đổi toàn bộ thị trường sang xăng E10 theo Thông tư 50/2025/TT-BCT, dự kiến hoàn thành vào ngày 1/6/2026, đang gặp một số trở ngại. Hiện tại, chỉ có một vài doanh nghiệp lớn có đủ năng lực kỹ thuật để thực hiện việc chuyển đổi này. Nhiều thương nhân phân phối khác vẫn đang triển khai một cách cầm chừng do còn vướng mắc về kỹ thuật và thủ tục hành chính.

Nguyên nhân chính của sự chậm trễ này không phải do tâm lý hay phản ứng của thị trường, mà chủ yếu xuất phát từ những khó khăn kỹ thuật và quy trình triển khai. Một số doanh nghiệp phản ánh rằng việc đầu tư xây dựng phòng thử nghiệm riêng để đáp ứng các yêu cầu về kiểm định chất lượng nhiên liệu là rất tốn kém, trong khi nhu cầu thực tế của họ chưa thực sự lớn. Do đó, các đơn vị này đang kiến nghị cho phép được thuê phòng thử nghiệm thay vì buộc phải đầu tư đồng bộ ngay từ đầu để tránh lãng phí nguồn lực. Cục TTTN đã ghi nhận những kiến nghị này, có báo cáo và đề xuất lên Chính phủ để tìm kiếm giải pháp tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.

Thách Thức Kỹ Thuật và Lộ Trình Chuyển Đổi

Mặc dù cơ quan quản lý khẳng định lộ trình chuyển đổi sang xăng E10 đã chậm so với thế giới, thực tế triển khai tại Việt Nam đang đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là về mặt kỹ thuật và thủ tục hành chính. Theo lộ trình đề ra, đến ngày 1/6/2026, thị trường xăng dầu Việt Nam sẽ chính thức không còn xăng khoáng. Tuy nhiên, việc thực hiện mục tiêu này đang gặp phải sự "khớp" chưa hoàn toàn nhịp nhàng giữa các quy định pháp lý và khả năng đáp ứng của các doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị phân phối nhỏ hơn.

Một trong những rào cản lớn nhất được các thương nhân phân phối nêu lên là yêu cầu về đầu tư trang thiết bị kỹ thuật, đặc biệt là các phòng thử nghiệm chất lượng nhiên liệu. Việc mỗi doanh nghiệp phải tự đầu tư một hệ thống phòng thử nghiệm riêng để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về xăng E10 là một gánh nặng tài chính không nhỏ. Điều này đặc biệt khó khăn đối với các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, hoặc những đơn vị có ít trạm phân phối, dẫn đến nhu cầu thực tế về việc sở hữu một phòng thử nghiệm riêng có thể chưa thực sự cấp thiết.

Thực tế này đã dẫn đến việc nhiều thương nhân phân phối vẫn đang triển khai việc chuyển đổi một cách "cầm chừng", chưa thể đẩy mạnh hoặc chưa đạt được tiến độ như mong muốn. Họ đang tìm kiếm những giải pháp linh hoạt hơn để vừa tuân thủ quy định, vừa tối ưu hóa chi phí. Kiến nghị cho phép thuê phòng thử nghiệm thay vì đầu tư xây dựng mới là một trong những đề xuất được đưa ra, nhằm giảm bớt áp lực tài chính và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi.

Bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, đã ghi nhận những phản ánh này. Cục TTTN đã tổng hợp các báo cáo, đề xuất và đang tiếp tục xin ý kiến chỉ đạo từ Chính phủ để tìm ra giải pháp tháo gỡ những vướng mắc về kỹ thuật và thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi sang sử dụng xăng E10. Mục tiêu là đảm bảo lộ trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ, đồng bộ trên toàn thị trường, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua khó khăn để thích ứng với xu hướng tiêu dùng nhiên liệu sạch và bền vững của thế giới.