Việt Nam và Hàn Quốc nâng tầm hợp tác công nghệ số: Động lực mới cho kinh tế tri thức

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung, Việt Nam và Hàn Quốc đã chính thức ký kết các văn kiện quan trọng về hợp tác công nghệ số, đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ. Sự kiện diễn ra dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đánh dấu một bước ngoặt chiến lược trong việc gắn kết thế mạnh công nghệ của Seoul với khát vọng chuyển đổi số của Hà Nội. Với việc tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn như mạng viễn thông thế hệ mới và hạ tầng dữ liệu, thỏa thuận này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn tạo lập hàng rào bảo hộ tài sản trí tuệ vững chắc cho doanh nghiệp hai nước trên trường quốc tế.

Sáng ngày 22/4, không khí tại Phủ Chủ tịch trở nên đặc biệt sôi động khi đoàn đại biểu cấp cao hai nước chứng kiến lễ trao các bản ghi nhớ hợp tác mang tính lịch sử. Đây không chỉ là những văn bản ngoại giao thông thường mà là lộ trình chi tiết để hai quốc gia cùng tiến sâu vào kỷ nguyên kinh tế tri thức. Sự hiện diện của các nhà lãnh đạo cao nhất khẳng định tầm quan trọng của việc liên kết công nghệ, coi đây là trụ cột cốt lõi trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang tái cấu trúc dựa trên sức mạnh của dữ liệu và các giải pháp thông minh, việc Việt Nam bắt tay với một "con rồng" công nghệ như Hàn Quốc mang lại kỳ vọng về một cú hích lột xác. Các thỏa thuận được ký kết bao phủ từ nghiên cứu cơ bản, phát triển hạ tầng đến việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ, tạo ra một hệ sinh thái khép kín cho sự sáng tạo và thương mại hóa công nghệ.

Chiến lược R&D và Khung kế hoạch đổi mới sáng tạo toàn diện

Trọng tâm của đợt ký kết lần này là Khung Kế hoạch tổng thể hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Khoa học, Công nghệ thông tin và Truyền thông Hàn Quốc. Đây được xem là "kim chỉ nam" cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) trong giai đoạn tới, tập trung vào việc tận dụng tối đa nguồn lực của cả hai bên. Hàn Quốc, với kinh nghiệm dày dặn trong việc biến các ý tưởng phòng thí nghiệm thành sản phẩm thương mại toàn cầu, sẽ đóng vai trò hỗ trợ quan trọng cho Việt Nam.

Theo nội dung văn kiện, hai bên sẽ tăng cường hình thành các nhóm nghiên cứu chung, tập trung vào những lĩnh vực công nghệ chiến lược có khả năng thay đổi cục diện kinh tế. Việc xây dựng các nền tảng đổi mới sáng tạo chung sẽ cho phép các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận với các trang thiết bị hiện đại và quy trình quản lý dự án tiên tiến của phía bạn. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong việc nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam, thay vì chỉ dừng lại ở việc gia công hoặc lắp ráp.

Bên cạnh đó, hoạt động trao đổi nhân lực và chuyên gia sẽ được đẩy mạnh với quy mô chưa từng có. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là chìa khóa để vận hành các hệ thống công nghệ phức tạp. Các chương trình học bổng, thực tập sinh tại các tập đoàn công nghệ lớn của Hàn Quốc sẽ được mở rộng, giúp đội ngũ kỹ sư Việt Nam nắm bắt được những xu hướng mới nhất của thế giới.

"Việc gắn ưu tiên phát triển của Việt Nam với thế mạnh công nghệ, công nghiệp của Hàn Quốc sẽ tạo ra cộng hưởng mạnh mẽ, giúp cả hai quốc gia cùng đứng vững trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu."

Xây dựng nền tảng hạ tầng số và viễn thông thế hệ mới

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất trong bản ghi nhớ lần này là sự tập trung vào hợp tác số. Hai nước đã thống nhất ưu tiên phát triển các lĩnh vực đang dẫn dắt sự tăng trưởng của tương lai. Trong đó, hạ tầng viễn thông thế hệ mới như 5G và đặc biệt là 6G được coi là xương sống của nền kinh tế số. Việc Hàn Quốc – quốc gia đi đầu thế giới về triển khai 5G – chia sẻ kinh nghiệm quản lý tài nguyên viễn thông và tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ giúp Việt Nam đi tắt đón đầu trong lộ trình phủ sóng mạng tốc độ cao.

Không chỉ dừng lại ở kết nối, hợp tác số còn đi sâu vào việc phát triển các hệ thống xử lý dữ liệu và công nghệ tự học thông minh. Đây là những công cụ then chốt để tối ưu hóa quản trị xã hội, từ thành phố thông minh đến nông nghiệp công nghệ cao. Hai bên cam kết phối hợp chặt chẽ trong việc đánh giá chất lượng dịch vụ và xây dựng các bộ tiêu chuẩn chung, đảm bảo tính tương thích và an toàn cho các nền tảng số xuyên biên giới.

Các nội dung hợp tác cụ thể bao gồm:

• Phát triển và thử nghiệm các ứng dụng trên nền tảng mạng 5G và chuẩn bị lộ trình cho 6G.
• Xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia và các trung tâm lưu trữ đám mây an toàn.
• Ứng dụng các hệ thống điều khiển thông minh trong quản lý giao thông và đô thị.
• Thúc đẩy chuyển đổi số trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ để nâng cao năng suất lao động.
• Phối hợp bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ thông tin cá nhân trong môi trường số.

Việc mở rộng phối hợp trong chuyển đổi số bền vững cũng cho thấy tầm nhìn dài hạn của cả hai Chính phủ. Không chỉ chạy theo tốc độ, sự phát triển kỹ thuật số phải đi đôi với bảo vệ môi trường và giảm thiểu rác thải công nghệ. Đây là xu thế tất yếu mà cả Việt Nam và Hàn Quốc đều đang nỗ lực thực hiện để đạt được các mục tiêu cam kết quốc tế về phát triển bền vững.

Thiết lập cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ cấp Bộ

Sở hữu trí tuệ vốn được coi là "hàn thử biểu" cho trình độ phát triển của một quốc gia. Nếu như trước đây, sự hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc trong lĩnh vực này chỉ dừng lại ở cấp cơ quan chuyên môn (như Cục Sở hữu trí tuệ), thì lần này, thỏa thuận đã được nâng tầm lên cấp Bộ. Bước chuyển này phản ánh nhu cầu cấp thiết về việc bảo hộ tài sản trí tuệ trong bối cảnh giao thương hai nước tăng trưởng mạnh mẽ và các tranh chấp xuyên biên giới ngày càng phức tạp.

Cơ chế hợp tác mới sẽ linh hoạt và toàn diện hơn, tập trung vào việc tạo lập, bảo hộ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ. Đây là trụ cột quan trọng để khuyến khích các doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào sáng tạo. Khi các nhà phát minh biết rằng thành quả của họ được bảo vệ nghiêm ngặt tại cả hai thị trường, dòng vốn đầu tư vào công nghệ cao sẽ chảy mạnh hơn. Đặc biệt, việc thương mại hóa tài sản trí tuệ sẽ được chú trọng, giúp biến các bằng sáng chế thành lợi nhuận thực tế cho doanh nghiệp.

Hai bên cũng thống nhất triển khai chương trình thẩm định nhanh đơn sáng chế (PPH). Đây là một giải pháp mang tính đột phá, giúp rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi để một sáng chế được cấp bằng bảo hộ. Đối với các doanh nghiệp công nghệ, thời gian chính là tiền bạc; việc được cấp bằng nhanh chóng đồng nghĩa với việc chiếm lĩnh thị trường sớm hơn. Ngoài ra, việc chia sẻ dữ liệu liên quan đến nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp sẽ giúp ngăn chặn tình trạng đăng ký có dụng ý xấu, bảo vệ uy tín cho các thương hiệu chân chính.

Bài học từ mô hình quản trị tri thức của Hàn Quốc

Đối tác của Việt Nam trong thỏa thuận sở hữu trí tuệ lần này là Bộ Sở hữu trí tuệ Hàn Quốc (MOIP). Đây là một cơ quan đặc biệt, vừa được nâng cấp lên cấp Bộ vào tháng 11/2025 và là Bộ Sở hữu trí tuệ đầu tiên trên thế giới. Động thái này của Seoul gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Trong thế kỷ 21, trí tuệ và sự đổi mới không chỉ là công cụ hỗ trợ mà là động lực cốt lõi nhất cho sự tăng trưởng quốc gia. Việt Nam có thể học hỏi rất nhiều từ mô hình quản trị tiên tiến này.

Hiện nay, Hàn Quốc đang đứng thứ tư thế giới về số lượng đơn đăng ký sáng chế, một minh chứng cho sức sáng tạo mãnh liệt của quốc gia này. Những con số thống kê năm 2025 cho thấy một bức tranh ấn tượng:

• Tổng lượng đơn đăng ký sáng chế vượt mốc 260.000, cao nhất trong lịch sử nước này.
• Lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) ghi nhận mức tăng trưởng đơn đăng ký tới 21,1%.
• Các công nghệ liên quan đến năng lượng mới và pin thứ cấp tăng 14,4%.
• Hàn Quốc dẫn đầu trong việc ứng dụng các hệ thống quản trị thông minh vào quy trình thẩm định hồ sơ.

Bằng cách chia sẻ phương pháp luận về phân tích dữ liệu và kinh nghiệm ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản trị, MOIP sẽ giúp Việt Nam nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống sở hữu trí tuệ nội địa. Hai bên cũng sẽ phối hợp chặt chẽ trong việc ngăn chặn hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, một vấn đề nhức nhối ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh. Việc thúc đẩy định giá và tài chính dựa trên tài sản trí tuệ sẽ mở ra kênh huy động vốn mới cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam.

Chuyến thăm của Tổng thống Lee Jae Myung diễn ra vào thời điểm quan trọng, ngay sau khi Việt Nam kiện toàn ban lãnh đạo cấp cao sau Đại hội XIV của Đảng. Đây là minh chứng cho sự tin tưởng chính trị sâu sắc và mong muốn thúc đẩy hợp tác thực chất giữa hai nước. Những văn kiện được ký kết hôm nay không chỉ là những cam kết trên giấy, mà là những viên gạch đầu tiên xây dựng nên một tương lai số thịnh vượng cho cả Việt Nam và Hàn Quốc.

Hợp tác công nghệ số và sở hữu trí tuệ sẽ là "đường cao tốc" đưa quan hệ hai nước tiến xa hơn. Với sự đồng hành của Hàn Quốc, Việt Nam có cơ hội rút ngắn khoảng cách với các cường quốc công nghệ, hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào giữa thế kỷ này. Những nỗ lực chung trong việc bảo hộ tài sản trí tuệ và phát triển hạ tầng số hôm nay chính là sự chuẩn bị tốt nhất cho những thế hệ mai sau trong một thế giới đầy biến động và cạnh tranh.

Sự kết hợp giữa tư duy sáng tạo của người Việt và công nghệ nguồn, kinh nghiệm quản trị của Hàn Quốc hứa hẹn tạo ra những sản phẩm "Made in Vietnam" và "Made by Vietnam" mang tầm vóc quốc tế. Trong những năm tới, chúng ta sẽ được chứng kiến sự trỗi dậy của các trung tâm đổi mới sáng tạo, các kỳ lân công nghệ và một nền kinh tế số vận hành dựa trên nền tảng tri thức vững chắc mà hai quốc gia đang cùng nhau vun đắp.

Trọng Đạt