Thanh Long Rớt Giá Thảm: Nông Dân Thua Lỗ, Thị Trường Báo Động Đỏ

Giá thanh long tại nhiều tỉnh phía Nam đang lao dốc không phanh, có nơi chỉ còn vài nghìn đồng một kg. Tình trạng này khiến người trồng đối mặt với nguy cơ thua lỗ nặng nề, trong bối cảnh nguồn cung dồi dào và sức mua nội địa sụt giảm. Các yếu tố từ thị trường Trung Quốc đến quy định nhập khẩu của EU cũng đang tạo áp lực lớn lên ngành hàng nông sản chủ lực này.

Cơn Sóng Rớt Giá: Thanh Long Trắng Chỉ Còn Vài Ngàn Đồng

Tháng 5 và tháng 6 hàng năm thường là thời điểm cao điểm thu hoạch thanh long tại các tỉnh phía Nam. Tuy nhiên, năm nay, vụ mùa bội thu lại mang đến tin buồn cho người nông dân. Chị Lượng, chủ một vườn thanh long rộng 4.000 m2 tại tỉnh Lâm Đồng (tên cũ của Bình Thuận), chia sẻ: "Từ đầu tháng 5 đến nay, giá thanh long liên tục lao dốc và biến động mạnh. Hiện tại, thanh long ruột trắng loại 1 chỉ còn được thương lái thu mua với giá khoảng 7.000-8.000 đồng một kg. Đối với hàng loại 2, giá còn thảm hơn, chỉ dao động từ 3.000-6.000 đồng, mà cũng rất khó bán."

So với thời điểm đầu năm, mức giá hiện tại đã giảm tới 50-70%, tùy thuộc vào chủng loại và chất lượng trái. Chị Lượng tính toán, để có lãi, giá thanh long ruột trắng phải đạt tối thiểu 10.000 đồng một kg. Đáng buồn hơn, sản lượng thu hoạch năm nay của gia đình chị cũng giảm khoảng 30% so với cùng kỳ, chỉ còn khoảng 2 tấn.

Tình trạng tương tự không chỉ diễn ra tại Lâm Đồng mà còn lan rộng sang các vùng trồng thanh long lớn khác như Đồng Tháp, Tây Ninh. Cả thanh long ruột trắng và ruột đỏ đều đang chịu cảnh mất giá. Bà Hạnh, người có gần một ha trồng thanh long ruột đỏ tại Đồng Tháp, cho biết loại 1 hiện chỉ được thương lái mua với giá 10.000-12.000 đồng một kg, còn loại 2 chỉ còn khoảng 8.000 đồng. "Mức giá này gần như không đủ để bù đắp chi phí sản xuất, bởi giá phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đã tăng tới 25-40% so với cùng kỳ năm trước," bà Hạnh ngao ngán.

Bà Hạnh bày tỏ lo ngại: "Nếu giá cứ tiếp tục dưới mức giá thành sản xuất (khoảng 13.000-15.000 đồng một kg), gia đình tôi có thể sẽ phải thu hẹp diện tích canh tác trong vụ tới."

Thanh long được trồng tại vườn nhà chị Lượng ở Bình Thuận (cũ), tháng 5/2026. Ảnh: Nguyễn Lượng

Cung Vượt Cầu, Sức Mua Yếu: Nguyên Nhân Đằng Sau Cơn Khủng Hoảng Giá

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trước tháng 5, giá thanh long vẫn có xu hướng tăng nhẹ. Cụ thể, trong tháng 4, thanh long ruột trắng loại 1 đạt bình quân 23.412 đồng một kg, tăng 2.312 đồng so với tháng trước. Thanh long ruột đỏ loại 1 cũng ở mức 26.882 đồng, tăng 2.332 đồng. Tuy nhiên, bước vào tháng 5, khi nhiều vùng trồng đồng loạt vào vụ thu hoạch rộ, nguồn cung tăng vọt đã đẩy giá mặt hàng này lao dốc không phanh.

Ông Đinh Văn Hiền, một thương lái chuyên thu mua thanh long tại các tỉnh miền Tây và Lâm Đồng, chỉ ra nguyên nhân chính của tình trạng này là do cung đã vượt cầu. "Nhiều vùng trồng cùng thu hoạch rộ một lúc, lượng hàng đổ ra thị trường quá lớn. Trong khi đó, các loại trái cây khác như sầu riêng, măng cụt, vải, mận cũng đang vào mùa, khiến sức mua đối với thanh long bị chia sẻ và chững lại," ông Hiền giải thích.

Ông Hiền cho biết thêm, hiện tại, thanh long ruột trắng loại đẹp ông thu mua chỉ khoảng 8.000 đồng một kg, hàng nhỏ hơn chỉ còn 5.000 đồng. Riêng thanh long ruột đỏ có giá nhỉnh hơn một chút, khoảng 12.000 đồng, do tiêu thụ tốt hơn cả ở thị trường nội địa và xuất khẩu.

Ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Bình Thuận, cũng khẳng định nguyên nhân cốt lõi của việc giá thanh long sụt giảm mạnh là do cung vượt cầu, đặc biệt là khi lượng hàng tiêu thụ tại thị trường nội địa đang có dấu hiệu dồi dào.

Thị Trường Trung Quốc Biến Động và Rào Cản EU: Thách Thức Kép Cho Thanh Long

Thanh long Việt Nam, dù có nhiều tiềm năng, vẫn phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc. Ông Huỳnh Cảnh cho biết, dù xuất khẩu sang thị trường này không gặp phải những rào cản kỹ thuật quá lớn, nhưng việc Trung Quốc trong vài năm gần đây đã mở rộng diện tích trồng thanh long, dẫn đến nhu cầu nhập khẩu từ các quốc gia khác giảm đáng kể. Thêm vào đó, thanh long nội địa Trung Quốc cũng bắt đầu vào vụ từ tháng 5 đến khoảng tháng 11, tạo ra sức cạnh tranh ngày càng gay gắt đối với thanh long nhập khẩu.

Đối với thị trường Châu Âu (EU), thanh long Việt Nam cũng đang đối mặt với những quy định kiểm soát chặt chẽ hơn. Theo Quy định (EU) 2019/1793, thanh long thuộc diện kiểm soát tăng cường, với tần suất kiểm tra lên tới 30% tại các cửa khẩu. Điều này đòi hỏi các nhà xuất khẩu phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và các quy định khác.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh và quy định khắt khe, ông Cảnh nhấn mạnh rằng chỉ những sản phẩm đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và quy định của nước nhập khẩu mới có thể giữ vững giá bán tốt và duy trì kim ngạch xuất khẩu.

Quy Mô Sản Xuất Và Những Con Số Biết Nói

Toàn quốc hiện duy trì khoảng 55.000-60.000 ha trồng thanh long, với sản lượng ước đạt khoảng 1,4 triệu tấn mỗi năm. Các vùng trồng chính tập trung chủ yếu tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nam Bộ.

Bình Thuận, với khoảng 26.000 ha, là địa phương có diện tích thanh long lớn nhất cả nước, đóng góp khoảng 500.000 tấn sản lượng mỗi năm. Đồng Tháp cũng là một trong những tỉnh có diện tích trồng thanh long đáng kể, với khoảng 8.500 ha, cho sản lượng hơn 300.000 tấn mỗi năm. Riêng trong tháng 5 và tháng 6 năm nay, tỉnh này dự kiến thu hoạch khoảng 55.000 tấn thanh long.