Thủ tướng đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng nhằm trợ lực kinh tế

Trong phiên thảo luận tổ tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI diễn ra chiều 21/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chính thức đưa ra đề xuất mang tính bước ngoặt khi dự kiến nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế của hộ kinh doanh lên mức 1 tỷ đồng mỗi năm. Động thái này không chỉ nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho hàng triệu hộ kinh doanh cá thể trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động mạnh, mà còn được kỳ vọng là đòn bẩy thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp. Với việc gấp đôi hạn mức so với quy định cũ, chính sách mới hứa hẹn sẽ tạo ra một cú hích lớn cho khu vực kinh tế vốn đóng góp đáng kể vào ngân sách và an sinh xã hội.

Tại phiên thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật Thuế bao gồm: Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Thuế giá trị gia tăng (VAT), Thuế thu nhập doanh nghiệp và Thuế tiêu thụ đặc biệt, người đứng đầu Chính phủ đã dành nhiều thời gian để phân tích về thực trạng của khu vực kinh tế hộ. Thủ tướng nhấn mạnh rằng, mặc dù Luật Thuế thu nhập cá nhân và VAT vừa mới được Quốc hội thông qua vào cuối năm 2025, song những biến chuyển nhanh chóng của nền kinh tế toàn cầu đã khiến một số quy định sớm bộc lộ sự bất cập.

Sự thay đổi này được xem là một phản ứng chính sách kịp thời của Chính phủ trước những áp lực từ thị trường. Việc điều chỉnh ngưỡng chịu thuế hộ kinh doanh không chỉ là câu chuyện về con số, mà là sự thấu hiểu đối với những khó khăn của những thực thể kinh tế nhỏ nhất nhưng lại chiếm số lượng đông đảo nhất trong nền kinh tế Việt Nam. Đây là nền tảng để củng cố niềm tin của cộng đồng kinh doanh vào sự điều hành linh hoạt và quyết liệt của bộ máy Nhà nước.

Hóa giải áp lực từ biến động chi phí đầu vào

Theo phân tích của Thủ tướng Lê Minh Hưng, mức doanh thu 500 triệu đồng hiện nay đã không còn phản ánh đúng thực tế năng lực tài chính của các hộ kinh doanh. Trong bối cảnh giá xăng dầu duy trì ở mức cao và các diễn biến địa chính trị phức tạp ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng, chi phí vận hành của các hộ kinh doanh đã bị đẩy lên đáng kể. Điều này đồng nghĩa với việc doanh thu có thể tăng do trượt giá nhưng lợi nhuận thực tế lại sụt giảm, thậm chí là thua lỗ.

Thủ tướng chỉ rõ, những đối tượng cần được ưu tiên bảo vệ và hỗ trợ nhất chính là các cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Đây là những thực thể dễ bị tổn thương nhất trước các cú sốc kinh tế. Việc duy trì ngưỡng chịu thuế thấp vô hình trung đã tạo thêm áp lực tuân thủ và gánh nặng tài chính, khiến họ khó có thể tái đầu tư hoặc duy trì hoạt động ổn định.

"Tác động của giá xăng dầu, diễn biến khu vực ảnh hưởng trực tiếp tới những đối tượng phải được quan tâm ưu tiên là cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tôi tin rằng áp dụng các chính sách kịp thời sẽ hiệu quả với hộ kinh doanh, doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp", Thủ tướng khẳng định trước các đại biểu Quốc hội.

Chính vì tính cấp thiết đó, Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu các phương án điều chỉnh. Đồng thời, Thủ tướng cũng đã xin ý kiến Chủ tịch Quốc hội để được đề xuất điều chỉnh ngay tại kỳ họp đầu tiên của khóa mới, thay vì chờ đợi các kỳ họp tiếp theo. Điều này thể hiện tinh thần "chính phủ hành động", luôn bám sát hơi thở của đời sống kinh tế - xã hội.

Đề xuất gấp đôi ngưỡng doanh thu không chịu thuế

Thông tin đáng chú ý nhất được Thủ tướng tiết lộ chính là con số dự kiến cho ngưỡng doanh thu mới. Dựa trên các báo cáo đánh giá tác động và tham mưu từ Bộ Tài chính, mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ kinh doanh dự kiến sẽ được nâng lên mức 1 tỷ đồng mỗi năm. So với ngưỡng 500 triệu đồng hiện hành, đây là một bước nhảy vọt, thể hiện quyết tâm nới lỏng chính sách tài khóa để hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân.

Việc nâng ngưỡng chịu thuế hộ kinh doanh lên gấp đôi được kỳ vọng sẽ mang lại những lợi ích thiết thực sau:

• Giảm áp lực kê khai và nộp thuế cho hàng trăm nghìn hộ kinh doanh có quy mô nhỏ.
• Giúp người dân có thêm nguồn vốn tự có để tái sản xuất và mở rộng quy mô kinh doanh.
• Giảm bớt chi phí tuân thủ hành chính cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý thuế.
• Tạo khoảng trống để các hộ kinh doanh tích lũy, chuẩn bị cho lộ trình tiến lên mô hình doanh nghiệp chính quy.

Thủ tướng khẳng định việc nâng ngưỡng này là "chắc chắn", vấn đề còn lại chỉ là xác định con số cụ thể và các tiêu chí đi kèm để đảm bảo tính công bằng và minh bạch. Khi các chính sách được áp dụng kịp thời, nó sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa, không chỉ giúp các hộ kinh doanh vượt khó mà còn đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GDP chung của cả nước.

Cần cơ chế linh hoạt và minh bạch trong luật

Đồng tình với chủ trương của Chính phủ, tuy nhiên, nhiều đại biểu Quốc hội cũng đóng góp những ý kiến sắc sảo về cách thức triển khai để đảm bảo luật pháp vừa chặt chẽ, vừa linh hoạt. Ông Bùi Xuân Hải, Hiệu trưởng Đại học Hải Phòng, cho rằng việc quy định một con số cứng trong luật đôi khi sẽ gây khó cho Chính phủ trong việc điều hành khi tình hình kinh tế biến động nhanh.

Theo dự thảo hiện tại, cơ quan soạn thảo đề xuất ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế sẽ thực hiện "theo mức quy định của Chính phủ". Ông Hải gợi ý một phương án khác: Luật nên giữ con số 500 triệu đồng làm mốc cơ sở nhưng kèm theo dòng chữ "hoặc một con số khác cao hơn do Chính phủ quyết định". Cách tiếp cận này giúp Chính phủ có toàn quyền điều chỉnh tăng ngưỡng khi cần thiết mà không phải chờ sửa luật, đồng thời vẫn đảm bảo tính minh bạch đối với người dân.

Trong khi đó, Phó trưởng đoàn Đại biểu TP Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga lại quan tâm đến các căn cứ khoa học để xác định ngưỡng này. Bà Nga kiến nghị Chính phủ cần làm rõ các tiêu chí như:

• Mức sống tối thiểu của người dân trong từng giai đoạn.
• Biến động của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hàng năm.
• Đặc điểm riêng biệt của từng ngành nghề kinh doanh (ví dụ: bán lẻ biên lợi nhuận thấp cần ngưỡng cao hơn dịch vụ).
• Chi phí tuân thủ về thuế và các nghĩa vụ hành chính liên quan.

Bài toán chống "chia nhỏ" doanh thu để né thuế

Một vấn đề gai góc khác được các đại biểu đặt ra là nguy cơ trục lợi chính sách. Bà Nguyễn Thị Việt Nga cảnh báo khi ngưỡng chịu thuế hộ kinh doanh được nâng lên cao, có thể xuất hiện tình trạng các cơ sở kinh doanh lớn tìm cách "xé nhỏ" quy mô. Cụ thể, một chủ cửa hàng có thể đứng tên nhiều hộ kinh doanh khác nhau cho các thành viên trong gia đình, chia nhỏ hóa đơn, tài khoản ngân hàng và các giao dịch trên nền tảng thương mại điện tử để giữ doanh thu mỗi hộ dưới mức 1 tỷ đồng.

Để ngăn chặn tình trạng này, bà Nga đề xuất cần có bộ tiêu chí nhận diện rõ ràng đối với các trường hợp "có dấu hiệu chia tách giả tạo". Đó là những cơ sở có cùng địa điểm kinh doanh, cùng mô hình hoạt động, chung chuỗi cung ứng hoặc thực chất do một người quản lý điều hành. Việc cộng dồn doanh thu trong các trường hợp này là cần thiết để đảm bảo tính công bằng với các doanh nghiệp thực thụ.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, bày tỏ lo ngại về hiện tượng "phi chính thức hóa" nền kinh tế. Ông Sơn phân tích, nếu chính sách không được thiết kế chặt chẽ, các hộ kinh doanh sẽ có xu hướng "lẩn tránh" việc lên doanh nghiệp để tránh các nghĩa vụ về hóa đơn, chứng từ và sổ sách kế toán phức tạp. Điều này vô tình tạo ra một vùng trũng về thuế, làm chậm tiến trình minh bạch hóa nền kinh tế.

Hoàn thiện hành lang pháp lý để bịt lỗ hổng thất thu

Lắng nghe các ý kiến phản biện, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Chính phủ sẽ không chủ quan trong việc thiết kế chính sách. Khi quy định ngưỡng chịu thuế mới, Chính phủ sẽ trình Quốc hội các tiêu chí và nguyên tắc quản lý đi kèm để đảm bảo tính chặt chẽ, ngăn chặn triệt để các kẽ hở gây thất thu ngân sách Nhà nước.

Hiện tại, các cơ quan chuyên môn của Bộ Tài chính đang tích cực hoàn thiện các Nghị định hướng dẫn thi hành. Mục tiêu là đảm bảo các văn bản dưới luật sẽ được ban hành và có hiệu lực đồng bộ ngay khi Luật sửa đổi được Quốc hội thông qua. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này nhằm tránh tình trạng "luật chờ nghị định", giúp chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả thực tế.

Số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy tầm quan trọng của khu vực này: Trong giai đoạn 2022-2025, cả nước có khoảng 3-4 triệu hộ kinh doanh. Trong đó, hơn 2 triệu hộ duy trì khai thuế ổn định. Chỉ tính riêng năm vừa qua, số thu thuế từ khu vực hộ kinh doanh đã đạt 32.840 tỷ đồng, tăng trưởng ấn tượng 37,5% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù chỉ chiếm khoảng 2% tổng thu ngân sách, nhưng đây là khu vực giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động và là thành phần không thể thiếu của hệ sinh thái kinh tế.

Việc điều chỉnh ngưỡng chịu thuế hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng được xem là bước đi chiến lược, thể hiện sự hài hòa giữa mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Khi gánh nặng thuế phí được giảm bớt, các hộ kinh doanh sẽ có thêm dư địa để phát triển, từ đó đóng góp ngược lại cho nền kinh tế thông qua việc tạo ra giá trị gia tăng và thúc đẩy tiêu dùng nội địa.

Trong giai đoạn tới, cùng với việc nâng ngưỡng chịu thuế, Chính phủ cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục hành chính để khuyến khích các hộ kinh doanh đủ năng lực mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp. Đây chính là con đường tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong dài hạn.