Săn "Thủy Quái" Đà Giang: Cuộc Đua Với Dòng Chảy Dữ, Lợi Nhuận Khủng

Sông Đà, với vẻ đẹp hùng vĩ và những truyền thuyết ngàn đời, luôn là thử thách khắc nghiệt đối với những người con của dòng sông. Giữa muôn trùng ghềnh đá, thác dữ, việc chèo chống đã khó, mưu sinh bằng nghề cá lại càng cam go, nhất là vào mùa mưa lũ. Trong bức tranh thiên nhiên hoang dã ấy, ẩn mình những loài cá quý hiếm, trong đó "cá chiên" - một "thủy quái" đúng nghĩa, trở thành mục tiêu săn lùng đầy mạo hiểm nhưng cũng mang lại lợi nhuận không tưởng.

"Thủy Quái" Sông Đà: Biểu Tượng Của Sự Quyền Quý Và Dữ Dằn

Sông Đà không chỉ là dòng chảy lịch sử, mà còn là kho báu của những sản vật quý giá. Bên cạnh cá lăng hay anh vũ, "cá chiên" nổi lên như một "thủy quái" thực sự, vừa quý hiếm, vừa hung dữ, xứng đáng là "cá chúa tể" của dòng sông. Đối với những người làm nghề chài lưới, việc hạ gục một con cá chiên khổng lồ không chỉ là niềm tự hào, mà còn là thành quả có thể mang về giá trị tương đương nhiều tháng lao động vất vả. Có những con cá chiên trị giá lên đến hàng trăm triệu đồng, biến ước mơ đổi đời thành hiện thực.

Việc săn cá chiên được ví như một canh bạc may rủi. Chúng không xuất hiện ở khắp mọi nơi, đòi hỏi ngư dân phải dày công tìm kiếm, vượt qua những khúc sông hiểm trở. Theo kinh nghiệm của dân chài, nơi nào có những hốc đá hiểm trở, nước chảy xiết, thì nơi đó có bóng dáng của loài cá kỳ lạ này. Chúng ẩn mình trong bóng tối, với hàm răng sắc nhọn sẵn sàng biến mọi sinh vật khác thành bữa ăn. Sự hung tợn và khó săn bắt đã khiến cá chiên được mệnh danh là "thủy quái" hay "cá chúa tể dòng sông".

Những câu chuyện về cá chiên tấn công cả thuyền ngư dân khi bị xâm phạm lãnh thổ không phải là hiếm. Với kích thước có thể lên đến cả trăm kg và thân dài gần hai mét, chúng thực sự là nỗi khiếp sợ đối với bất kỳ ai đối mặt. Sự hiếm có và tính chất khó khăn trong việc đánh bắt đã nâng tầm cá chiên lên một vị thế đặc biệt, trở thành "cực phẩm" trong thế giới các loài cá da trơn trên sông Đà. Chúng không chỉ là nguồn thực phẩm quý giá mà còn là biểu tượng của sự trường tồn và sức mạnh thiên nhiên Việt Nam.

Ngư dân săn cá chiên trên sông Đà. Ảnh: Quốc Hội

Những Cuộc "Va Chạm" Đầy Kịch Tính Với "Thủy Quái"

Thời điểm lý tưởng để săn cá chiên thường rơi vào khoảng từ tháng 3 đến tháng 5, khi những cơn mưa đầu mùa mang theo nguồn thức ăn dồi dào, kích thích chúng đi săn mồi nhiều hơn. Những câu chuyện về những cuộc đối đầu kịch tính với cá chiên luôn được các ngư dân kể lại với đầy sự hào hứng và đôi chút run sợ.

Anh Phanh, một ngư dân ở Mường Lay, Điện Biên, đã có một trải nghiệm đáng nhớ khi cùng nhóm bạn thả lưới từ đêm và đến sáng hôm sau phát hiện một con cá chiên khổng lồ mắc lưới. Con cá vùng vẫy dữ dội, khiến cả nhóm phải mất nửa ngày vật lộn mới đưa được nó vào bờ. Theo anh Phanh, đã gần chục năm rồi khu vực Mường Lay mới bắt được một con cá chiên lớn đến vậy.

Chị Lê Thị Huyền, một "thợ săn thủy quái" có tiếng, từng bắt được con cá chiên nặng gần 50kg. Quá trình đưa con cá lên thuyền kéo dài hơn 3 tiếng đồng hồ, với sự giúp sức của bạn chài. Chị mô tả đầu cá nham nhở như khúc gỗ mục, thân trơn nhẵn với màu sắc kỳ dị. Sức vùng vẫy của nó mạnh đến mức khiến thuyền chao đảo, suýt nữa chị bị ngã xuống sông, buộc phải dùng lao nhọn đâm ngập đầu mới khống chế được.

Một cá chiên “khủng” trúng lưới ngư dân

Anh Luyện, một ngư dân dày dạn kinh nghiệm ở Đào Xá, Phú Thọ, chia sẻ về sự hung dữ của sông Đà với nhiều hang hốc, nơi trú ngụ của những con cá chiên to lớn. Anh nhấn mạnh rằng để săn được chúng, người đánh bắt phải thông thạo sông nước và có kỹ năng chuyên nghiệp, nếu không rất dễ gặp nguy hiểm.

Anh Luyện kể lại những lần đối mặt với cá chiên khủng, cho biết việc đánh bắt đòi hỏi phải dò tìm được nơi chúng hay lui tới, và chỉ có lưới mới có thể hạ gục chúng. Lưới phải to, khỏe và người đánh phải thật thạo nghề. Con cá chiên lớn nhất anh từng bắt được chỉ hơn chục cân, nhưng quá trình đưa lên bờ cũng là một trận giằng co vất vả. Dù khó khăn, nhưng bù lại, giá bán cá chiên sông Đà rất cao, có khi bằng cả tháng đánh bắt cá tạp.

Cá chiên là loài quý hiếm và hung dữ

Anh Dũng, một ngư phủ nhiều đời bám trụ trên Đà Giang, khẳng định cá chiên hoàn toàn khác biệt so với các loài cá quý khác mà gia đình anh từng bắt được. Anh cho biết cá chiên có thể đạt trọng lượng 50-60kg, thậm chí lớn hơn. Thịt cá chiên cực ngon, chế biến được nhiều món đặc sản và được các nhà hàng, thực khách sành ăn săn lùng ráo riết.

Anh Dũng mô tả loài "thủy quái" này có thân hình cổ quái, da trơn nhẫy, hành động hung dữ, đúng là "thủy quái" của sông Đà. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận việc bắt cá chiên rất may rủi, có khi nhiều năm không bắt được con nào. Chúng tinh khôn, ăn tạp nhưng kén chỗ ở, không đi lang thang, càng làm cho việc săn bắt thêm phần khó khăn. Anh Dũng nhấn mạnh rằng không có kinh nghiệm và sức khỏe thì hầu hết các nỗ lực săn cá chiên đều thất bại.

Nghề "Buôn" Cá Khủng: Cơ Hội Làm Giàu Từ "Lộc Sông"

Không chỉ những ngư dân trực tiếp săn bắt, nghề buôn bán cá sông khủng, đặc biệt là cá chiên, cũng trở thành một lĩnh vực "hot", thu hút nhiều người tham gia. Bùi Hồng Đức, sinh năm 1995, đã nối nghiệp bố, trở thành một tay buôn cá sông có tiếng.

Đức nhớ lại lần ấn tượng đầu tiên vào năm 2003, khi có thông tin về một con cá chiên nặng 47kg được đánh bắt tại Pắc Ma, Lai Châu. Ngay trong đêm, Đức đã lái xe bán tải lên mua bằng được, với sự háo hức của một người buôn cá đặc sản. Con cá chiên khổng lồ này sau đó đã được bán cho một khách hàng ở Hà Nội với giá 900 ngàn đồng mỗi kg và được chuyển đi trong ngày.

Ngư dân giăng lưới trên sông Đà bắt cá chiên

Không chỉ cá chiên, Đức còn nổi tiếng với việc kinh doanh các loại cá hiếm khác như cá trắm đen nặng tới 60kg hay cá anh vũ nặng 2-3kg. Anh cho biết, hàng của mình luôn có khách, hầu như không bao giờ ế ẩm. Điều này một phần nhờ vào uy tín cá nhân, một phần là do nhu cầu săn lùng các loại đặc sản quý hiếm của thị trường.

Đức giải thích rằng tâm lý của nhà hàng và khách hàng đều muốn tìm kiếm những loài cá độc đáo, quý hiếm để thưởng thức, làm quà biếu tặng. Điều này tạo cơ hội cho những người làm nghề chài lưới săn lùng những loài cá ngon, hiếm như cá chiên sông.

Tuy nhiên, Đức cũng thừa nhận rằng cá chiên sông Đà, sông Lô, sông Hồng ngày càng hiếm dần do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, khai thác khoáng sản và ô nhiễm môi trường. Để tìm được cá chiên khủng, người ta phải lên tận Điện Biên, Lai Châu hoặc Quỳnh Nhai (Sơn La).

"Nhưng nói gì thì nói, săn được con cá chiên khủng vẫn là đam mê của anh em dân chài chúng tôi," Đức chia sẻ. "Không chỉ vì nó ngon, hiếm mà đôi khi còn là niềm tự hào của nghề. Hầu hết anh em dân chài dọc sông Đà từ Đào Xá lên tới Tu Vũ nếu bắt được chiên khủng chúng tôi đều biết ngay và hỏi thăm nhau về món 'lộc sông' mà trong nghề hay nói là 'sông cho ai người đó được anh ạ'."

Thịt cá chiên có màu vàng ươm, không có xương dăm, chỉ có duy nhất xương sống chạy dọc. Đặc biệt, bộ lòng của nó dày, giòn sần sật, có thể chế biến thành nhiều món ngon. Với các quán chuyên về cá, chiên luôn là món được hỏi đầu tiên cho các bữa tiệc lớn. Cá chiên từ 4-5kg đã được coi là bé, muốn ngon phải đạt trọng lượng từ 9-10kg trở lên, và cá tự nhiên thì càng quý hiếm.

Chị Hòa, chủ quán cá Hạc Trì, Việt Trì, Phú Thọ, cho biết khách hàng rất ưa chuộng cá chiên vì nó dễ ăn, ngon, nhưng quán cũng chỉ dám nhận khi có khách nhóm đông vì cá to. Cá chiên kích thước lớn mới thực sự ngon và một con to có thể phục vụ cho 4-5 mâm khách. Yếu tố tươi sống và nhìn thấy con cá trước khi chế biến là điều quan trọng với khách hàng.

Cá chiên 50kg trúng lưới ngư dân ở Điện Biên

Chị Hòa cũng cho biết nhà hàng luôn sẵn sàng nhập cá chiên, dù giá cao hay trọng lượng lớn, vì luôn có khách hàng riêng cho những giống cá quý hiếm như cá anh vũ, cá lăng chấm, cá chiên. Việc nuôi cá chiên trong bể kính để khách hàng có thể tận mắt chứng kiến loài "thủy quái" này cũng là một cách thu hút khách.

Hiện nay, cá chiên được nuôi nhiều trên sông Lô theo hình thức bán tự nhiên. Tuy nhiên, giống cá này vẫn chưa nhân giống nhân tạo được, con giống chủ yếu bắt từ tự nhiên. Nhiều địa phương ở Phú Thọ đã nuôi cá chiên trên lồng bè, kết hợp cám công nghiệp và cá tạp để tăng trọng lượng và độ ngon. Tuy nhiên, cá chiên nuôi thường chỉ đạt 3-5kg, không thể so sánh với cá chiên "khủng" đánh bắt tự nhiên trên sông.

Cá chiên cùng với cá anh vũ, cá dầm xanh, cá bỗng và cá lăng được xếp vào nhóm "ngũ quý hà thủy" - năm loài cá tiến vua trứ danh trong văn hóa ẩm thực Việt Nam. Chúng không chỉ ngon mà còn là biểu tượng của sự trù phú và linh thiêng của sông Đà, được xem là "cá chúa tể" của vùng Tây Bắc.